Już niebawem w Skawinie wystawa wyjątkowa, prawdziwa gratka dla wszystkich, którzy cenią piękno zamknięte w detalach. Miejska Biblioteka Publiczna w Skawinie ma ogromną przyjemność zaprosić Państwa na ekspozycję wystawy: „Niciany świat zakładek” stworzoną przez Stowarzyszenie Miłośników Tradycyjnego Rękodzieła Ludowego i Artystycznego Lud-Art przy Muzeum Etnograficznym im. Seweryna Udzieli w Krakowie.

Czyzdarzyło Wam się kiedyś „zgubić” w dobrej książce tak skutecznie, że popowrocie do rzeczywistości musieliście zastanawiać się, w jakim punkcieprzerwaliście lekturę? Każdy czytelnik wie, że dobra zakładka to nie tylkokawałek papieru – to wierny towarzysz naszych literackich podróży, swoistystrażnik fabuły, który cierpliwie czeka, aż znów zajrzymy między strony.

Jużniebawem w Skawinie wystawa wyjątkowa, prawdziwa gratka dla wszystkich, którzycenią piękno zamknięte w detalach. Miejska Biblioteka Publiczna w Skawinie maogromną przyjemność zaprosić Państwa na ekspozycję wystawy: „Niciany światzakładek” stworzoną przez Stowarzyszenie Miłośników Tradycyjnego RękodziełaLudowego
i Artystycznego Lud-Art przy Muzeum Etnograficznym im. Seweryna Udzieli wKrakowie. To nie będą zwykłe zakładki, jakie znajdziecie w każdym sklepiepapierniczym. To małe, niciane dzieła sztuki, w których tradycja spotyka się znowoczesną wyobraźnią. Członkinie stowarzyszenia, zafascynowane hafciarstwem ikoronkarstwem, udowadniają, że przy pomocy igły, nitki i odrobiny magii możnastworzyć przedmioty zachwycające.

Serdecznie zapraszamy nawernisaż, który odbędzie się 13 września 2026 roku  o godzinie 17:00.To doskonała okazja, aby przyjrzeć się tym misternym pracom z bliska,porozmawiać o pasji do rękodzieła i poczuć klimat, jaki od lat pielęgnujekrakowskie stowarzyszenie. Wystawębędzie można podziwiać w naszej bibliotece w terminie: 1 września – 31 grudnia2026 roku.

Kilka słów od Twórców

TRADYCJA SPLECIONA Z NOWOCZESNOŚCIĄ

StowarzyszenieLud-Art powstało z potrzeby pielęgnowania i propagowania tradycyjnegorękodzieła ludowego. Jego początki sięgają roku 1993, kiedy to przy krakowskimoddziale Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego i Muzeum Etnograficznym powstałKlub Hafciarski, założony przez dr Urszulę Janicką-Krzywdę – kustoszkę,etnografkę i miłośniczkę sztuki ludowej.

Dziś Lud-Art skupia osoby wróżnym wieku i z różnych środowisk, które łączy pasja do haftu, koronki orazinnych technik rękodzielniczych. Spotkania odbywają się regularnie w MuzeumEtnograficznym w Krakowie, gdzie członkinie doskonalą swoje umiejętności,dzielą się doświadczeniami i czerpią inspirację z muzealnych zbiorów.

Naprzestrzeni lat Stowarzyszenie brało udział w licznych wystawach, warsztatach
i projektach artystycznych w kraju i za granicą. Wiele prac członkiń zdobyłoprestiżowe nagrody oraz wyróżnienia, a jedna z wystaw została objęta honorowympatronatem Prezydenta Miasta Krakowa.

W czasiepandemii członkinie zrealizowały wyjątkowy projekt „pandemicznego ręcznikaobrzędowego”, który stał się częścią muzealnej kolekcji. Z okazji 30-leciaStowarzyszenia w Muzeum Etnograficznym odbyła się wystawa „Ale kosmos”.Stowarzyszenie uczestniczyło także w tworzeniu Kurtyny Kobiet do Teatru im.Juliusza Słowackiego w Krakowie.

DziałalnośćLud-Art łączy szacunek do tradycji z otwartością na nowe formy wyrazu. Jest tonasza 144. wystawa.

Jadwiga Gruca, Prezes Stowarzyszenia „Lud-Art”

 

 

BIŻUTERIA KSIĄŻKI– KRÓTKA HISTORIA ZAKŁADEK

Historia zakładek jestnierozerwalnie związana z ewolucją samej książki. Wydaje się, że już wstarożytności, gdy głównym nośnikiem tekstu był zwój, istniała potrzebazaznaczania miejsca, w którym przerwano lekturę. Prawdziwy przełom przyniósłjednak kodeks – forma książki, którą znamy do dziś. W epoce rękopisów,inkunabułów i wczesnych starodruków używanie zakładek wynikało przede wszystkimz troski o niezwykle rzadkie i drogocenne księgi.

Od welinu po królewskie jedwabie

Najstarsze zachowane zakładki,datowane na średniowiecze (XII–XV w.), wykonywano z welinu lub resztek skóryintroligatorskiej. Niekiedy radzono sobie inaczej – w iluminowanym,trzynastowiecznym manuskrypcie Historia Scholastica (z zasobów BritishLibrary) jedna ze stron została po prostu zagięta wzdłuż całej długości,pełniąc funkcję praktycznej zakładki.
Z kolei w Royal Museum w Brunei podziwiać można szesnastowieczną, indyjskązakładkę
z kości słoniowej, zdobioną ażurowymi, geometrycznymi wzorami, która służyła dolektury Koranu.

Jedna z pierwszych pisemnychwzmianek o tym niepozornym przedmiocie pochodzi
z 1584 roku. Wtedy to Christopher Barker, nadworny drukarz królowej Elżbiety I,podarował władczyni kunsztowną, jedwabną zakładkę wykończoną frędzlami. Zbiegiem lat, szczególnie w XVIII i XIX wieku, standardem stała się wąska,jedwabna tasiemka mocowana u góry grzbietu, opadająca swobodnie poza dolnąkrawędź stron.

Wiktoriański rozkwit

Prawdziwy renesans w dziejachzakładek nastąpił w Anglii w epoce wiktoriańskiej
i edwardiańskiej. Modne stały się małe arcydzieła rękodzieła: zakładkihaftowane, komponowane ze wstążek, zdobione miniaturowymi akwarelami czymisternym haftem na perforowanym kartonie. W latach 60. XIX wieku, w brytyjskimCoventry, pojawiły się maszynowo tkane zakładki jedwabne. Słynny producentThomas Stevens oferował aż 900 wzorów takich zakładek (zwanych Stevengraphs).Popularne były także zakładki w kształcie mieczy lub noży, które służyłyzarówno do zaznaczania stron, jak i rozcinania nierozdzielonych kart i listów.Tworzono je z niezwykłych materiałów: szylkretu, srebra, złota, kościsłoniowej, masy perłowej, a nawet drewna i mosiądzu.

Od luksusu do masowej użyteczności

W drugiej połowie XIX wiekuzakładkami zainteresowały się luksusowe firmy jubilerskie, takie jak Tiffanyczy Gorham. Jednocześnie, od lat 80. XIX wieku, zaczął się druk zakładek nasztywnym kartonie, a wynalezienie w USA celuloidu (prekursora plastiku)otworzyło drogę do masowej produkcji. Szybko stały się one popularnym nośnikiemreklamowym.

Dziś zakładki to drobne przedmiotycodziennego użytku, które potrafią być prawdziwymi dziełami sztuki – swoistąbiżuterią książki. Zachwycają bogactwem kształtów
i tworzyw, stanowiąc idealne, niecodzienne połączenie użyteczności i walorówartystycznych.

Aneta Kowalska

Zapraszamy!